ReinAard, de marathon: magistraal

'T Was op een mooie pinksterdag — zo begint het verhaal van de meest bekende vos van Vlaanderen.

En op die mooie pinksterdag zitten een kleine 500 mensen klaar in de prachtige Bourlaschouwburg. Ze zijn er voor Tom Lanoye, die zijn boek ReinAard integraal en theatraal zal voorlezen tijdens een marathonperformance.

De term marathon wordt in figuurlijke zin gebruikt voor elke activiteit die uitzonderlijk lang duurt en veel uithoudingsvermogen vereist. Driehonderdzestien pagina's. Acht uren en tien minuten. Eén man, één boek, een handvol attributen op het podium. Als dit huzarenstuk die term niet waardig is, mag wat mij betreft het woordenboek aangepast worden.

Lanoye breekt het ijs met de vaststelling dat hij nooit gehoopt had 200 zotten te vinden die naar deze voorstelling zouden komen. "En hier zitten ze, terwijl het buiten dertig graden is — met meer dan het dubbel!" Het concept was intrigerend, maar ook wat afschrikwekkend. Zou ik mijn aandacht er zo lang bij kunnen houden? Zou het niet saai worden? Zouden we het met z'n allen doorkomen? En vooral: zou de Kleine Meester het zo lang volhouden?

De twijfels waren ongegrond.

Van de eerste tot de laatste zin hingen we aan zijn lippen. Lanoye bracht de tekst met een haast muzikale flair, gedragen door een meeslepend ritme en een natuurlijke cadans. Elke zin golfde door de ruimte — woorden kregen niet alleen betekenis, maar ook klank en beweging. Zijn vertelstijl maakte van de taal een levendige stroom die bleef resoneren. Het aantal keer dat hij ernaast zat was op acht uur tijd op één hand te tellen, en de timing klopte tot op de halve minuut. Had ik er zelf niet gezeten, ik had het niet geloofd.

Het verhaal werd op de achtergrond prachtig geïllustreerd met tekeningen van Lon Landau, gemaakt voor een Bourla-productie in 1938. Deze kostuum- en decorontwerper van de Koninklijke Nederlandse Schouwburg in Antwerpen werd tijdens de Tweede Wereldoorlog gedeporteerd naar een van de Duitse kampen. Een waardig eerbetoon aan een bijzonder mens.

Er werd misschien wat veel geschuifeld. Mensen wisselden van plaats, keerden na een pauze soms niet meer terug. Schoenen werden uitgezwierd, her en der dook een kussentje of een waaier op. Maar vrijwel iedereen bleef tot de laatste letter gebiologeerd luisteren. De minutenlange staande ovatie deed de Bourla trillen op zijn grondvesten — en om het met Reins eigen woorden te zeggen: modderfokking terecht.

Kon je er niet bij zijn? Dan heb je toch geluk: van deze unieke gebeurtenis werd een geluidsopname gemaakt voor een audioboek. Binnenkort kan je de magie zelf ervaren in ReinAard — live in de Bourla.

Dit is één van de kortste sfeerverslagen die ik ooit schreef, en dat van de langst durende show. Maar eigenlijk valt heel dit gebeuren te vatten in één simpel woord.

Magistraal.