Hij weet met zijn taal en denkoefeningen de lezer enorm te betrekken bij zijn geschriften
Bij het overlijden van De Nederlandse schrijver, dichter en journalist Cees Nooteboom wil ik nog enkele van zijn werken herlezen want de auteur kon terugkijken op een literair oeuvre dat breed vertaald werd en daardoor ook heel wat internationale belangstelling kende. Twee van die oudere uitgaves Mokusei uit 1982 en De Boeddha achter de schutting uit 1986 situeren zich beiden in het verre oosten en brengen eigenlijk twee paradoxale zienswijzes van een westerling. De stijl van beide verhalen is ook totaal verschillend, het ene is vrij klassiek van opbouw terwijl het andere meer essayistisch kan genoemd worden.
De Nederlandse fotograaf Arnold Pessers gaat in Japan foto's voor een toeristische folder maken. Van meet af aan wordt hij geboeid door de cultuur van het land die hij terug vindt in het fotomodel Sakoto. Zij is een wonder van een vrouw en al vlug leert hij elk plekje van haar mooi en passioneel lichaam kennen. Hij noemt haar Mokusei naar de gelijknamige heerlijk geurende plant. Alhoewel ze heel lichamelijk met mekaar om gaan heeft hij totaal geen geestelijk contact met haar en komt hij ook niets over haar persoon te weten. Na vijf jaar heel intiem met haar te hebben omgegaan weet hij totaal niets over haar terwijl hij alles over zichzelf verteld heeft. Ook denkt hij aan een huwelijk, kinderen en samen een gezin opbouwen. Daar wil zij helemaal niet van weten en zij blijft zich verder voor hem afsluiten. De passie voor deze vrouw richt hem helemaal ten gronde: 'Hij voelde de warmte van dat lichaam waarvan hij elke plek kende, en dat hij in een extase gezien had die hij nooit meer -dat wist hij zeker- bij iemand zou kunnen of willen opwekken. En tegelijkertijd besefte hij dat hij niets van haar wist, en dat ook nooit zou weten. Hij had haar open willen breken om haar geheim te weten of om er op zijn minst achter te komen wat het gevoel kon zijn dat zij voor hem had, als ze er al een had.'
In De Boeddha achter de schutting worden we met een heel ander type van man geconfronteerd. Hij is een gretige reiziger maar heeft het heel moeilijk met het verwerken van een cultuurshock. Om deze hindernis een beetje te verwerken heeft hij een soort tegenstem ingebouwd die hem helpt om de dingen anders te zien en te relativeren. Maar tijdens een trip door Bangkok krijgt hij het weer extra moeilijk als hij geconfronteerd wordt met al die tegenstellingen uit die immense stad: kinderen die verhongeren, gedwongen prostitutie en daartegenover de pracht en praal van tempels met de alomwezige gouden Boeddha die je zelfs door het gat in de houten schutting kan zien. Zijn tegenstem dwingt hem om te genieten van alles wat mooi is in de stad. Beetje bij beetje slaagt hij daarin. Wanneer hij de stad zal verlaten zal hij zoals gewoonlijk heimwee en verdriet hebben:' Het vliegtuig zou opstijgen boven de stromende delta. De stad, waarin hij nu nog vertoefde, zou daar onder hem liggen als een hoop vuige onzin, geborduurd met het goud van tempels en paleizen. En hij, hij zou heimwee hebben, heimwee of verdriet. Niet veel verdriet, maar toch. Hoe je de condition humaine precies definieerde wist hij ook niet, maar op een niet uit te leggen manier leek het of er meer van was dan ergens anders. Misschien kwam het door de tegenstellingen. Verzoende beelden.'
Dit verhaal stemt enorm tot nadenken, zeker nu dat bijna geen plekje op de aardbol niet door een toerist betreden is. Cees Nooteboom heeft blijkbaar heel veel nagedacht terwijl hij reisde. In elk van zijn reisverslagen vind je filosofische overpeinzigen terug zelfs als hij van Nederland naar Vlaanderen reist. Als je het werk van Cees Nooteboom leest krijg je regelmatig schuldgevoelens om zéér uiteenlopende redenen, hij is absoluut geen zedeprediker, want hij beschikt eveneens over een flink ontwikkeld gevoel voor humor. Het komt waarschijnlijk doordat hij met zijn taal en denkoefeningen de lezer enorm weet te betrekken bij zijn geschriften zoals dat ook in dit boek meer dan ooit het geval was.
