Stadslezer in de kijker: Marjan Van Reeth
door Tony Vanderheyden
Wekelijks staan er op Antwerpen Leest nieuwe leestips, aangeleverd door onze stadslezers. Ze inspireren ons door boeken te delen die hen hebben geraakt, verrast, ontroerd, begeesterd. Maar wie zijn deze stadslezers? Wat lezen ze het liefst en hoe selecteren ze zelf welke boeken ze onder onze aandacht brengen?
Marjan Van Reeth leest in het Nederlands en in het Frans, zowel fysieke boeken als de boeken op haar e-reader. Ze duikt graag in mooie verhalen, ze leest in bed en op de tram, vaak over andere culturen, verrassende levens en mooie verhalen, en schuwt ook de meedogenloosheid van de mens niet.
Jij leest veel, we zien dat ook aan het aantal leestips die je regelmatig doorstuurt. Heb je altijd veel gelezen?
Ik heb altijd veel gelezen, ja. Ook toen ik echt klein was, vanaf het moment dat ik kon lezen, wou lezen, las ik. Ik herinner me nog de Tiny-boeken... Later ging ik met mijn nicht, die een paar jaar ouder is, naar de bibliotheek in Niel. De zaterdagvoormiddag-activiteit, maar eerst naar de snoepwinkel. Mijn nicht is vier jaar ouder en zij mocht al 13-plusboeken lezen…
En je ouders stimuleerden je?
Ja, mijn vader las ook veel. En ik ben niet zo sportief, dus ik ging liever naar de bibliotheek en ik volgde muziekles, toneel en voordracht. Voor mij was dat ontspanning.
Je stuurt regelmatig tips in over Franstalige boeken. Lees je die het meest?
Beide, Nederlands en Frans. Mijn grootmoeder sprak goed Frans (ze deed haar studies deels in het Frans) - en ik vond Frans altijd een mooie taal. Mijn ouders spraken Frans als wij iets niet mochten horen. Dus ik wou dat altijd kunnen (lacht). En ik weet op een bepaald moment, ik zal dan zo’n veertien jaar geweest zijn denk ik, kocht ik een Flair. Mijn vader vond dat verschrikkelijk en hij zei, “als je zoiets leest, lees dat dan tenminste in het Frans”. En dat deed ik dan.
Later ben ik Romaanse gaan studeren. Dan werd het lezen van boeken het bestuderen van boeken. Ik zie me nog zitten met de gedichten van Baudelaire: elke week eentje analyseren. Maar eigenlijk wou ik zo niet lezen. Dat was echt alles tot in de puntjes beschouwen en grote tekstfragmenten in een andere stijl zetten. Al die grote Franse literatuur, dat was echt wel studeren en oefenen in begrijpen.
Mijn man en ik hebben elkaar leren kennen toen wij al afgestudeerd waren. Ik weet nog dat we het een geruststelling vonden dat we dat lezen gemeenschappelijk hadden. Als we niets meer weten te zeggen, zouden we altijd een boekje kunnen lezen.
Hoe kies je nu je boeken? En is dat anders dan vroeger?
Ja, ik volg wel wat boekennieuws. Ik ben niet zo actief op Facebook, maar volg wel heel veel. Iedereen leest, Antwerpen Leest, wat groepen in het Frans, wat uitgeverijen. Ik zie ook wel hoe die algoritmes werken natuurlijk. Als ik één keer een boek heb aangeklikt, over tuinieren bijvoorbeeld, dan blijven de boeken over dat onderwerp terugkomen. Al die tips her en der, schrijf ik allemaal op, snel, het is een heel notitielijstje op mijn gsm. Als ik dan een nieuw boek begin kies ik daar iets uit.
Ik lees eigenlijk meestal op mijn e-reader. In onze boekenkast hebben we wel 2000 à 3000 boeken, maar dat zijn vooral oude boeken. Ik denk dat wij, al sinds 15 jaar of zo, allebei een e-reader hebben, dat is wel heel gemakkelijk.
Maar je kiest wel een bepaald genre. Volg je dan bijvoorbeeld ook op Antwerpen Leest bepaalde stadslezers? We merken dat sommige mensen dat wel doen.
Ik volgde André Oyen. Hij las zo veel en schreef zo’n mooie tips. Hij heeft mij echt geïnspireerd. Ik denk bijvoorbeeld aan het mooiste boek dat ik afgelopen jaar las: Veiller Sur Elle (Waak over haar) van Jean- Baptiste Andrea. Ik zag zijn tip over Des Diables et des Saints (Duivels en Heiligen) en ben daar meteen aan begonnen: ontroerend mooi.
Een boek moet mij altijd raken. Familieverhalen uit een andere cultuur lees ik ook graag.
Wat ik ook heel boeiend vond was de trilogie van Leïla Slimani, Het land van de anderen. Hoe kwam ik op dat boek? Ik was naar een leesclub geweest op Theater aan Zee van het boek Oroppa. Ik heb daar ook gewoon eerlijk gezegd, dat ik het best een “moeilijk” boek vond. Ik wilde het uitlezen maar moest mij daarvoor wel concentreren.
Jos Gheysels, die het gesprek leidde raadde me toen aan de trilogie te lezen Le pays des autres van Leïla Slimani. Vooraleer ik eraan begon las ik eerst het korte Chanson douce (Een zachte hand) waarmee ze ooit de Prix Goncourt won, vreselijk verhaal maar haar stijl sprak me erg aan. Zo brengt het ene soms het andere mee.
Kies je dan eerder voor de Franse versie?
Als het origineel Frans is dan lees ik het in het Frans. Spaans origineel zou ik normaal moeten kunnen, maar dat is lang geleden.
Ik lees niet altijd hetzelfde genre, als ik net een dik en zwaar boek uit heb zal ik graag naar iets luchtiger grijpen. Zo las ik net La maison vide en ik wissel dan graag af met wat dunnere boeken (bv Naspel van Diane Broeckhoeven )
Waar lees je? In bed?
Met mijn e-reader lees ik overal, ik heb die meestal bij, ook als we gaan wandelen en uiteraard in bed. Sinds een jaar of twee koop ik weer af en toe een fysiek boek. Dan lees ik er twee tegelijk: het fysiek boek in de zetel en een e-boek in bed en onderweg.
En met je e-reader, dan mis je het product boek niet?
Soms wel, maar ik ben nogal ongeduldig in het lezen.
In het leven of in het lezen?
Allebei (lacht). Als ik een boek wil lezen kan ik niet wachten. Dan wil ik niet naar de bibliotheek of boekhandel: dan moet het meteen. Ik heb een abonnement op Kobo. Sommige staan daarop, sommige niet…en dan koop ik weer eentje. Maar ik vind het wel wat dubbel die e-reader. Je koopt de boeken immers, net als een fysiek boek, maar kan ze niet doorgeven.
Hoeveel boeken lees je?
Dat weet ik niet juist. Laten we zeggen dat ik één op vier post op Antwerpen Leest.
Wanneer besluit je dat je een leestip maakt over een boek?
Uiteraard moet ik dat boek heel goed vinden. Het moet mij geraakt hebben, het moet een boek zijn dat ik echt aan iemand zou aanraden. Bovendien moet ik moet er zin in hebben om die leestip te schrijven direct nadat ik het boek heb gelezen. Want als ik te lang wacht, dan moet ik weer terug erin gaan. Ik wil het vooral spontaan zeggen eigenlijk. Soms begin ik aan een tip dan denk ik, ik ga dat toch niet posten. Ik wil vooral niet dat dat een corvée wordt.
Wat ik mooi vind aan Antwerpen Leest is, dat het zo positief is en dat het niet om het aantal likes gaat. Wat ik me wel soms afvraag is of ik mijn leestips van nu binnen enkele jaren ook nog goed zal vinden. Ik schrijf een leestip omdat ik dat boek op dat moment van mijn leven, in die stemming, soms in die bepaalde omgeving, de moeite waard vind. Als ik nu mijn lijst bekijk zijn het wel nog altijd boeken waar ik achter sta.
Ik heb bijvoorbeeld ook al veel gelezen van Virginie Grimaldi. Zij is enorm populair in Frankrijk maar schrijft eerder lichtere lectuur, sommigen bestempelen het als chicklit. Ik ben fan. Voor mij is dat vooral verbonden met een voor mij moeilijke periode. Mijn vader was ziek en is overleden. Echt zware boeken kon ik niet aan, door haar boeken kon ik even ontsnappen. Ik heb niet alles als leestip geplaatst. Maar Les Possibles dus wel.
Waak over haar vond ik zo goed dat ik het tweemaal kocht (op e-reader en fysiek). Als ik een boek goed vind en echt wil hebben, koop ik het dan toch op papier.
En ga je dat dan nog eens lezen?
Ik denk het nu nog niet, maar misschien ook wel eens uitlenen. Iemand, die ook veel leest op e-reader en ook nog wel fysieke boeken koopt, zei me onlangs dat online lezen iets vluchtigers heeft.
En hoe beschrijf je dat “iets”? Wat is dat dan voor een vluchtigere manier?
In een fysiek boek kan je gemakkelijker bladeren, om iets terug te vinden. Misschien heeft dit ook wel te maken met het feit dat ik al een oude e-reader heb.
Changez l'eau des fleurs van Valérie Perrin, dat is...een heel mooi verhaal. En Tata, ook van Perrin. Tata is ook goedgekeurd door mijn man. Hij heeft een andere smaak en als we een boek allebei goed vinden, dan denk ik oké, die kan ik wat “ruimer” aanraden. Het verhaal: Agnes, een jonge vrouw krijgt een telefoontje met het bericht dat haar tante is gestorven. Dat is onmogelijk… ze stierf immers drie jaar geleden al. Het verhaal begint een beetje als een misdaadthriller. Later blijkt dat Tante Colette haar hele leven nalaat in de vorm van audio-opnames.
Het is ook wel interessant dat je man een beetje een andere smaak heeft. Kun je die benoemen, wat dat dan is?
Hij vindt dat ik altijd zware verhalen lees. Het moet altijd droevig zijn; hij heeft wel een beetje gelijk. Ik denk aan de boeken van Khaled Hosseini: Duizend schitterende zonnen en De vliegeraar. En ook boeken zoals Mannen in de zon van Ghassan Kanafani. Ik vind dat gewoon heel aangrijpend en leerrijk tegelijkertijd. Maar die zal ik niet aanraden aan mijn man. Hij is heel lang advocaat geweest en hij zegt dat hij heel veel en genoeg miserie heeft gezien.
Ik vind lezen persoonlijk, qua smaak, maar ook afhankelijk van het moment dat je iets leest. Dikwijls spelen bij mij ook verwachtingen mee. In sommige boeken ben ik gestopt, omdat ik eigenlijk gehoopt had dat dat een ander verhaal was. Bijvoorbeeld De meeste mensen deugen heb ik niet uitgelezen. Ik hoopte toen meer over het verhaal te lezen van de kinderen die ontsnapten uit een internaat en van wie gedacht werd dat ze het niet zouden overleven. Eigenlijk ben ik niet trots dat ik het niet heb uitgelezen maar het was wellicht niet het juiste moment en er lag ongetwijfeld een ander boek klaar dat ik op dat moment liever wou lezen.
Never judge a book by the cover, maar speelt die mee?
De titel wel, maar de cover niet zo... Nee.
Wat ik heel mooi vond is Onthoud dit altijd van Charlie Mackesy. Dat is eigenlijk een beetje zo'n vervolg op De jongen, de mol, de vos en het paard, die vond ik heel mooi. Mijn petekind werd vorig jaar 18, een heel tof kind, een voetballer, en die wou voor zijn 18e met mij iets gaan eten, om eens over het leven te praten, zei hij. Toch tof hé! Ik heb hem De jongen, de mol, de vos en het paard gegeven, niet dat hij een lezer is maar ik vond het mooie levenslessen, een symbolisch cadeautje dus.
Heb je zo auteurs waar je sowieso alles van leest?
Misschien wel Lara Taveirne, waar ik nu direct aan denk. Daarvan heb ik al jaren geleden De kinderen van Calais gelezen en Pluto. En Arthur Japin, vind ik ook wel mooi. Een schitterend gebrek, en verschillende andere van zijn boeken.
(Recent heeft Lara Taveirne De kinderen van Calais herschreven en is die nieuwe versie verschenen als Meisjes van krijt. nvdr)
Dus je laat boeken eigenlijk op een vrij natuurlijke manier tot je komen. Dat is ook wel fijne manier: zo kun je misschien het meest verrast worden. Heeft het lezen je veranderd?
Ik denk dat lezen vooral verrijkend is. Ik heb ergens gelezen dat je van lezen empathischer wordt. En ook heb ik dingen geleerd die ik anders misschien niet zou weten. Als je leest over andere culturen, over personages die je als mensen leert kennen, dat vind ik verrijkend. Zoals in het boek van Leïla Slimani Le pays des autres, over een Française die trouwt met een Marokkaan. Ze blijft altijd het gevoel hebben “in het land van anderen” te leven. We zien dat in heel de trilogie: mensen worstelen met hun cultuur, willen hun kinderen eigenlijk moderner opvoeden maar het lukt niet altijd… Zo begin je andere culturen beter te begrijpen.
Heb jij een Top 3, of enkel een Top 100? Of wat geef je het vaakst cadeau?
Misschien Toon Tellegen, dierenverhalen: die heb ik al vaak cadeau gedaan. Maar dat is natuurlijk niet echt een leesboek, eerder troostend of steunend of gewoon mooi. Ik denk dat lezen heel persoonlijk is. Mensen moeten gewoon lezen wat ze graag lezen, wat hen op dat moment het mooiste of het boeiendste lijkt. En zo probeer ik ook te kiezen voor een ander.
