Ja, er is een leven zonder wifi
Door Hanneke van de Kerkhof
Een avondje offline in A-bib Permeke
Mijn smartphone bleef thuis. In de plaats daarvan nam ik mijn retro camera mee. Als reporter voor Antwerpen Leest zou ik een sfeerverslag maken van Slow Up: Permeke gaat offline. Een camera om de avond vast te leggen, mijn ogen om te kijken en verder vooral geen schermpje dat om aandacht kon vragen.
Smartphones verdwenen in lockers die gemaakt waren van oude boeken. In ruil kreeg je een gestempelde bibliotheekkaart. Een klein stukje verleden voor wie bereid was de telefoon even achter te laten.
Want hoe vind je elkaar eigenlijk terug als je geen smartphone bij de hand hebt? Geen berichtje met ik ben er, waar ben jij?, geen live locatie die verraadt waar de ander zich bevindt. Je moet op zoek.
Je loopt een verdieping op, kijkt eens rond, daalt weer af en mist elkaar misschien net op het moment dat je de andere kant op loopt. Elkaar vinden kan plots behoorlijk wat tijd in beslag nemen.
En hoe laat is het eigenlijk?
Daar moest ik ook even over nadenken. Ik draag geen horloge en bleek daarin lang niet alleen. Tijdens de avond begon ik erop te letten: wie draagt er nog zo'n ouderwets uurwerk dat gewoon de tijd aangeeft? Geen hartslag, geen calorieverbruik, geen stappenteller die je eraan herinnert dat je eigenlijk nog wat meer zou moeten bewegen. Alhoewel, dat elkaar zoeken levert vast ook extra stappen op.
Mijn camera trok de aandacht. Een fotograaf met een behoorlijk indrukwekkend exemplaar was gecharmeerd van mijn compacte cameraatje. Ook Wouter wilde het graag even op film vastleggen.
Twee keer werd ik aangesproken en ontstond er een gesprek. Ik vroeg me af of dat ook gebeurd zou zijn als ik mijn smartphone had bovengehaald om een foto te maken.
In Permeke werd geweven. Twee jonge vrijwilligers nodigden bezoekers uit om een mooie kleur stof te kiezen en die mee te verweven in een gezamenlijk werk. Ieder een draadje, ieder een bijdrage. Samen sterk. Een collectief thuis dat stukje bij beetje ontstond.
Ze vroegen of ik de foto's naar hen wilde doorsturen. Normaal doe je dat even snel ter plekke. Telefoon bovenhalen, gegevens uitwisselen en klaar.
Nu moesten we telefoonnummers noteren en daarvoor was een pen nodig. Die hadden de dames achter de soepstand gelukkig wel liggen. Er ontstond een gezellige babbel.
Wat me tijdens de avond vooral opviel, was hoe warm en sereen de sfeer aanvoelde. Alsof iemand letterlijk op de slowmotionknop had gedrukt. Er werd gelezen, getekend, geschaakt, geborduurd en geluisterd naar vinylplaten. Er was soep, traag gegaard, met zuurdesembrood. Er was tijd om ergens bij stil te staan, maar ook om gewoon wat rond te kijken.
Ik had het gevoel dat we ons meer bewust waren van wie er nog in de ruimte aanwezig was. Niet dat iedereen elkaar plots moest aanspreken of dat er voortdurend gesprekken ontstonden. Het was subtieler dan dat. Er was oogcontact, een glimlach, een spontane babbel. Mensen keken elkaar aan en keken niet meteen weer weg.
Ik ervaar soms een soort bubbel rond mensen die met hun gsm bezig zijn. Ze zijn fysiek aanwezig, maar hun aandacht bevindt zich ergens anders. Het scherm lijkt dan een afstand te scheppen, een kleine wand tussen jezelf en de wereld rondom je. Die avond in Permeke voelde ik die afstand minder. De mensen om me heen leken toegankelijker, ook wanneer we elkaar niet aanspraken. Er was een gevoel van verbinding, zonder dat daar noodzakelijk iets voor hoefde te gebeuren.
Misschien is verbinding niet altijd iets wat je moet doen. Soms is het voldoende om samen ergens te zijn, met je aandacht bij de ruimte die je deelt.
Slow Up: Permeke gaat offline maakte deel uit van Slow Up for Humanity, een initiatief van de vzw Worried Citizens. Gedurende 25 uur werden mensen uitgenodigd om te vertragen, als tegengewicht voor de ratrace waarin we leven en de druk die we onszelf en onze omgeving opleggen. Ook elders in Vlaanderen kreeg dat idee vorm. Tijdens een Bed-In konden mensen onder meer overnachten tussen de kunstwerken van het KMSKA. Ook de C-mine Galerie in Genk en het Wintercircus in Gent maakten plaats voor een nachtelijke pauze.
Maar ik was in Permeke, en het is vooral die avond die ik meeneem.
Intussen zijn de smartphones weer opgedoken en draait de wereld verder op haar gebruikelijke tempo. Toch wil ik iets uitproberen. De volgende keer dat ik op de bus sta te wachten of in een wachtkamer zit, laat ik dat entertainmentkastje bewust in mijn zak zitten. Geen nieuwsberichten, geen sociale media, geen poging om elke verloren minuut op te vullen.
Gewoon eens rondkijken. Wie is er nog in de ruimte? Misschien glimlacht iemand. Misschien ontstaat er een praatje. Misschien gebeurt er helemaal niets.
Wie weet wat er dan gebeurt?
