Hoe start je een leesclub? 10 tips van een prille ervaringsdeskundige

Tip 1: Vind een compagnon

Een groot voordeel om dit met twee te doen: het verlaagt de druk. Je kan alles bespreken, ideeën bij elkaar aftoetsen en de taken van de organisatie verdelen. Stel dat één van beiden plots ziek valt, moet de leesclub-sessie niet meteen worden afgelast.

Wat extra leuk is in ons geval? De twee verschillende generaties. Dat brengt een wat andere kijk op de wereld met zich mee en ook andere interesses. Daphne leest bv. eerder Angelsaksische literatuur, ik veel Nederlands- en Duitstalige, mooi aanvullend dus. En het verbreedt alvast onze horizonten, waarmee al één doel van zo’n leesclub is bereikt.

Tip 2: Vraag je af, waarom je dit doet

Het kan geen kwaad als je weet waarom je dit doet. Bij ons was dat naast een gezamenlijke passie voor lezen, dat we mensen met elkaar willen verbinden. Door via boeken nieuwe (leef)werelden te leren kennen. En met elkaar in gesprek te gaan en naar elkaar te luisteren.

Tip 3: Neem vooraf deel aan andere leesclubs

Ga gluren bij de buren. Zo zie je hoezeer de manieren van aanpak kunnen verschillen. En kan je kiezen welke manier bij jou past.

Sommige leesclubs lijken een losse, spontane babbel. Anderen zijn door de begeleider tot in de kleinste details voorbereid. Zij/hij/x heeft tijd noch moeite gespaard en alles over de auteur en het werk opgezocht, een draaiboek voor het gesprek bedacht. In andere leesclubs ligt de focus dan weer eerder op de discussie en het debat. In Antwerpen is er voor elk wat wils. Enkel jouw leesclub ontbreekt nog …

Tip 4: Maak het concreet

Hoe vaak komen jullie samen?

Door aan verschillende leesclubs te hebben deelgenomen heb ik ondervonden dat vijf sessies per jaar een haalbare kaart is. In de zomer- en kerstvakantie pauzeren we. De groep moet voldoende tijd krijgen om het boek te vinden en te lezen. En in jouw geval, de sessie voor te bereiden.

Hoelang duurt een sessie?

Wij hebben gekozen voor 2,5 uur. Zo kunnen de mensen rustig toekomen en hun plaats innemen, een drankje bestellen.

Hoeveel personen mogen deelnemen?

Zodat iedereen voldoende aan bod kan komen tijdens het gesprek, hebben we +/- 10 personen als bovengrens gezet.

Wanneer kom je bijeen?

Welke (werk)dag komt best uit voor wie de leesclub organiseert? Wij kozen voor maandag. De deelnemers vinden het misschien ook leuk om de week met iets aangenaams te beginnen?

Waar gaat het door?

Wij wilden het allebei in ons district Borgerhout doen. Daar zijn al wel wat leesgroepen, toch vonden we er een gaatje voor ons concept.

• Op antwerpenleest.be/leesgroepen vind je een overzicht van alle leesclubs op de kaart van ’t stad.

Tip 5: Hoe kies je de boeken die je wilt bespreken?

Omdat we allebei druk bezette vrouwen zijn, gaan we voor boeken die niet te dik zijn, d.w.z. liefst onder de 300 bladzijden.

We kiezen voor een mix van hedendaagse literatuur en klassiekers. Er mogen ook ontdekkingen tussen zitten, zoals boeken die de deelnemers misschien niet vanuit zichzelf zouden kiezen. Het mogen zeker ook vertalingen zijn, maar het gesprek voeren we in het Nederlands.

Kies voor boeken die niet te abstract zijn om te lezen en genoeg ‘body’ hebben om te bespreken. Is de insteek breed genoeg om mensen van verschillende leeftijden en achtergronden te kunnen boeien? Een discussie op gang te brengen?

Weet je niet welke boeken te kiezen? Neem een kijkje bij de bestaande leesgroepen in Antwerpen of de honderden leestips op het platform Antwerpen Leest. Of je informeert bij je potentiële deelnemers wat hun favoriete boeken zijn, wat zij zoal graag lezen. Dat kan een indicatie zijn.

• Kijk vooraf in de bibcatalogus of er meerdere exemplaren van het boek in de Antwerpse bibliotheken zijn, het boek gemakkelijk tweedehands te koop is of beschikbaar op het digitaal e-boekenplatform van A-bib Cantook.

Tip 6: Bedenk een goede naam

Daphne en ik kennen elkaar van Antwerpen Leest en onze leesclub gaat door in Borgerhout, daarom was het niet lang zoeken: BoHo Leest leek ons een passende naam. Inmiddels bestaan we bijna één jaar. Omdat we niet meteen één vaste locatie op het oog hadden, besloten we om eerst een jaar door het district te toeren. Op die manier verkennen we onze wijk en de deelnemers leren (ondertussen) nieuwe plekken kennen. Zo wordt het een echt BoHo-ding. Goed voor de verbinding!

Tip 7: Verdeel de voorbereidende taken

Om niet te veel druk op onszelf te leggen, hebben we de taken verdeeld.

Communicatiekanalen: Daphne heeft een fijn Instagram-account (@laissez_lire) waar ze leuke dingen over boeken en lezen post. Zij zorgt dus voor het social media stuk: de aankondigingen, de boekenkeuze, de locatie (taggen), de uitnodiging om deel te nemen aan een komende sessie. Daarnaast beheert zij de Whatsapp-groep en de wachtlijst.

• Pols tijdig of er mensen afvallen. Best één week op voorhand, zodat iemand anders nog kan invallen, het boek bezorgen en lezen.

Ik zet alle info rond ‘BoHo Leest’ op het platform AntwerpenLeest.be. En ik zoek per bijeenkomst naar een geschikte locatie.

• Als jij zover bent kan jij hier ook je Leesgroep toevoegen

Tip 8: Maak het niet te ingewikkeld

Als je de basis helder hebt, kan je daarop verder bouwen. Hoe wil je het aanpakken? Wat past bij jou? Een minuscule voorbereiding van een 10-tal vragen? Een uitgeschreven draaiboek? Het boek vol post-its? Of ben je eerder het spontane type en doe je het liever uit de ‘losse pols’? Wij hebben voor BoHo Leest dit afgesproken:

• We doen het redelijk low-key.
• We kiezen voor vijf sessies per jaar en wisselen af wie de begeleiding op zich neemt.
• We gaan voor boeken onder de 300 bladzijden.
• We zijn wel zo voorbereid dat we elkaar kunnen bijstaan en eventueel invallen.

Doe je eigen ding. Het is tenslotte jouw leesclub. En kijk dan wat aanslaat bij de groep.

Tip 9: Een heldere structuur geeft houvast

We starten met een opwarm-rondje: ‘Als mijn dag een boektitel was’. Zo leer je elkaar op een leuke manier beter kennen en iedereen is al eens aan het woord geweest.

Vervolgens gaan we over naar de vraag: ‘Wat was je indruk van het boek?’ Elke deelnemer mag zo’n drie minuten over zijn leeservaring vertellen. Geen ‘vonden jullie het boek goed of slecht?’, open vragen werken beter.

Dan is het de beurt aan de begeleider. Die vertelt bv. in het kort waarom hij dit boek gekozen heeft. Een paar weetjes over de auteur en wat die nog heeft geschreven.

Voor BoHo Leest werken we met kaartjes en schrijven er trefwoorden op zoals: tijd, ruimte, stijl, personages, thema’s, motieven, sfeer, … Per boek kan je natuurlijk nog specifiekere trefwoorden bedenken.

De kaarten dienen als houvast. Ze houden het gesprek op gang:

• Ofwel verdeelt de begeleider de kaarten over de groep, zo kunnen de deelnemers om beurten een thema in de groep gooien.
• Ofwel hou je ze bij en rangschik je ze opnieuw naar gelang het gesprek vordert.

Tussendoor kan je eventueel naar andere boeken verwijzen. Ook tips rond boekenpodcasts, te beluisteren interviews, zijn welkom.

We eindigen met een nieuwe datum en een volgend boek.

• Ben je niet zo goed met namen, noteer ze dan in volgorde van hun zitplaats. Met een foto erbij kan je lekker spieken …

Tip 10: Doe misschien iets extra

Bij BoHo Leest zit onze mascotte Nijntje altijd mee op tafel, voor de herkenbaarheid op sociale media. Alle BoHo-Leest-boeken krijgen ook een Nijntje sticker.

Toen we ‘Ik die ik nooit een man heb gekend’ van Jacqueline Harpman bespraken, legden we stenen en takjes op tafel, om de desolate sfeer in het boek een beetje na te bootsen.

We brengen koekjes, chips, worteltjes of snoep mee. Een knabbeltje bij een babbeltje.

En we doen op het einde een boekenruil met titels die we niet meer nodig hebben.

Geniet van de verbinding! 😉En het langere leven … Want van lezen leef je langer – de wetenschap heeft het gezegd!

Tot slot:

Is je project gestart? Zet je leesclub dan op www.antwerpenleest.be/leesgroepen. Alles wat je hiervoor nodig hebt, is een foto met tekst, alle data, de locatie en de boeken die jullie gaan bespreken. En hoe je kan deelnemen, natuurlijk.

Geen zin in of tijd voor hele boeken? Wel zin in lezen en met anderen erover praten? Dan is een samenleesgroep misschien een mooi alternatief. Meer info over wat SamenLezen is lees je hier.