Gesprek met Lore Vanaudenhove, directeur Boektopia

Wie is Lore Vanaudenhove, sinds begin vorig jaar directeur van Boektopia en wat wil ze met Boektopia brengen, dit jaar en verder in de toekomst?

Ik ben 35 en woon in Aarschot. Ik heb vijf jaar in het buitenland gewoond, in Londen, Engeland, met toen mijn liefde en nu mijn man. En ondertussen zijn we al zeven jaar terug in België.

En wat heb je meegenomen van die ervaring in Londen?

Ik heb daar heel veel uit geleerd. Je komt natuurlijk in een echte wereldstad terecht, waar evenveel mensen wonen, of zelfs meer dan in heel België. En er is op cultureel vlak elke dag heel veel te doen. Je kunt eigenlijk bijna niet kiezen uit de activiteiten.

Maar ook op professioneel vlak heb ik veel geleerd. Ik heb daar voor The Guardian gewerkt, de krant, als Marketing Manager. Ook dat was super. Alleen al die heel interessante organisatie van binnenuit leren kennen, is een groot cadeau. Zo denk ik dat je ook leert om groter te durven denken omdat daar de schaal ook zoveel groter is dan hier in België.

Competitiviteit is daar ook van een ander niveau.

Het is een grotere vijver, dus er is inderdaad meer concurrentie. Maar ook meer keuze. Die combinatie houdt het wel interessant. Mijn achtergrond professioneel is vooral in marketing en communicatie en enigszins ook sales. Ik heb voor een retailer gewerkt en voor de rest in de media. Zoals voor The Guardian heb ik hier in België bij Knack gewerkt.

Ik ben altijd al een lezer geweest, van jongs af aan, en nu nog steeds. Ondertussen ook een voorlezer. Ik heb twee jonge kinderen.

Als je altijd al een lezer was, is dat dan omdat dat ook van thuis uit werd gestimuleerd? Of heb je dat toch zelf opgepikt?

Nee, ik kwam echt wel uit een huis waar veel boeken aanwezig waren. Mijn ouders lazen ook allebei veel, dus ik heb het van thuis meegekregen. Ik ging ook veel naar de bibliotheek. Als ik bijvoorbeeld moest wachten op de muziekschool, ging ik altijd naar de bib terwijl de anderen al boven waren. En dan was het Harry Potter en Patrick Lagrou en anderen.

En dan kwam Boektopia op mijn pad. Ik had zelf geen werkervaring in het boekenvak, zoals ze dat dan noemen, maar uiteraard wel ervaring met communicatie, met marketing, voor een stukje ook met events en zo verder. En in 2025 was Boektopia voor de eerste keer onder mijn bewind, als ik dat zo mag zeggen.

De eindterm, -topia, dat is eigenlijk afgeleid van het Grieks (opsis en ook topos) en dat betekent zicht of visie, en ook plaats. Dus wat is de visie van Boektopia? Waar en hoe zie je Boektopia in de toekomst?

Ik denk dat de missie van Boektopia is om mensen meer of weer aan het lezen te krijgen. Hoe vroeger je begint met lezen, hoe beter. Wij focussen daarom ook heel hard op jongeren. We zijn er voor alle leeftijden, maar er is zeker extra aandacht voor jonge kinderen. Met de voorleesraket, zoektochten, luisterhuisjes en zo verder.

Mensen die misschien het lezen een beetje verleerd zijn, of nog nooit gelezen hebben, of al heel veel lezen, ze zijn allemaal welkom. We wakkeren de leesgoesting aan: met Boektopia zijn we eigenlijk ook een gigantische soort van merkcampagne voor het boek, en in zijn totaliteit uiteraard ook voor alle auteurs.

Door het lezen in de kijker te zetten op een leuke manier, toegankelijk.

Is de Boekenbeurs terug of komt Boektopia naar Antwerpen? Dat zijn zo twee manieren om ernaar te kijken. De Boekenbeurs, ooit begonnen 1932, was een begrip. Die beurs heeft soms zeer grote aantallen bezoekers aangetrokken, 170.000 in een topjaar.

In 2012? Was dat niet zo de piek? Sindsdien is er best wel wat gebeurd en veranderd.

Op welke manier verschilt Boektopia van de vroegere Boekenbeurs? Ligt de focus van Boektopia meer op beleving, ontmoeting en een kennismakingsprogramma eerder dan een stapel boeken en rijen wachtenden bij bekende auteurs?

Ik denk dat je naar Boektopia komt voor de beleving, en onderweg kom je boeken tegen die je misschien ontdekt en dan eventueel kan meenemen.

Je kunt op Boektopia zeker een topdag hebben zonder een enkel boek gekocht te hebben. We zijn wel heel blij dat we mogen verder bouwen op die traditie van de Boekenbeurs. Dat is iets ongelooflijks, dat is een instituut. Het is een beetje een eer om dat slot nu terug in te mogen vullen.

Wij pakken het natuurlijk op een andere manier aan. Je hebt niet meer de standen zoals je die vroeger had. Boektopia zijn eigenlijk alle boeken ingedeeld per thema, per genre, zo liggen bv alle thrillers samen. Alle romantische verhalen, literaire fictie ligt samen, enzovoort. Waartussen je ook nog de signeerhuizen van de uitgeverijen hebt, waar de focus ook echt wel op ontmoetingen ligt.

Uiteraard kunnen langere rijen bij bijvoorbeeld Pascale Naessens of een andere bekende naam nog wel voorkomen, maar naast hen zijn er dus honderden anderen.

En dan zijn er de podiumprogramma's, heel veel voorstellingen. Ik kan je het totale aantal niet van the top of my head zeggen, maar we hebben elf podia gedurende twaalf dagen en er is een podcaststudio waar er live podcasts opgenomen worden en in de voorleesraket wordt bijna constant voorgelezen.

Dus het is aan te raden om vooral ook naar het dagelijks programma te kijken en zo je bezoek te plannen, eventueel meerdere keren per week met het weekticket?

Zeker, het is zeker slim om op voorhand een keer naar het programma te kijken. Daar staat heel veel op, ook de signeersessies. Dus ik zou zeggen: voor wie de bomen het bos niet meer ziet, filter op wat je leuk vindt, fictie of eerder non-fictie? Je kunt filteren op het thema dat je graag hebt en welke dag of dagen voor jou passen, daarvoor zijn de weektickets. Dit jaar is er zelfs een superticket voor wie naar Kortrijk en naar Antwerpen wit gaan, want het programma is op de beide plaatsen niet identiek.

In de vorige formules hoorde je wel eens de opmerking dat je inkom moest betalen om boeken te gaan kopen, maar je betaalt voor boekevents en een programma en je kan op boekontdekkingstocht gaan.

Ja, want inderdaad, de klassieker is: waarom zou ik 16 euro betalen om naar een boekenwinkel te komen? Boektopia is geen boekenwinkel. We hebben een hele grote boekenwinkel, dat ga ik niet ontkennen, maar het is veel meer dan je betaalt voor de verschillende programma's. Er zijn zoektochten. Je kinderen worden geëntertaind met kleurplaten of ze kunnen ook nog even op een springkasteel, wat misschien minder literair klinkt, maar als je jonge kinderen hebt, dan weet je ook wel dat dat het verschil kan maken tussen: we gaan een uurtje of we maken er echt een daguitstap van. En wat we ook doen om het extra toegankelijk te maken, is dat kinderen tot en met 12 jaar niets betalen. En er zijn kortingen met de A-kaart en de UITpas met kansentarief.

Nog iets om zeker te vernoemen: elke bezoeker op Boektopia die uit die 12.000 titels die er ongeveer aanwezig zullen zijn voor 45 euro of meer spendeert, krijgt een boekencheck de waarde van 10 euro, als ze ook een UITpas hebben - dat is wel een bijkomende voorwaarde sinds dit jaar- die ze kunnen besteden in de lokale boekhandel.

Dus op die manier hopen wij ook dat mensen met zo’n bon, die misschien anders niet of weinig naar een boekhandel gaan, voor de eerste keer naar een boekhandel gaan en daar ook, een mooie nieuwe gewoonte mee kunnen starten.

Door met vertalers te spreken en met uitgeverijen leerde ik dat Nederlandstalige vertalingen zeker door Vlaamse vertalers trouw blijven aan het origineel, en dat in tegenstelling tot Engelse vertalingen. Die laatste overgieten teksten vaak met een Angelsaksische saus. Zo krijg je, als louter Engelstalige lezer, eerder een schralere literaire kijk dan de rijkdom die net in de diverse culturen zit. Zijn er eigenlijk ook buitenlandse uitgeverijen?

Nee, Boektopia richt zich op boeken in de Nederlandse taal. Dus, buitenlandse uitgeverijen, ja, in de zin van: Nederlandse uitgevers natuurlijk.

Als iedereen in het Engels gaat lezen, denk ik ook dat je het risico hebt dat op den duur iedereen over de hele wereld allemaal dezelfde boeken van dezelfde auteurs gaat lezen. Zowel voor de vertalers, die toch een ongelooflijk werk verrichten en wat een ongelooflijk metier is, alsook voor onze auteurs van Belgische en Nederlandse bodem vind ik dat ook wel net cool om die in de spotlight te zetten. Misschien komen er wel jonge mensen die normaal alleen maar Engels lezen, die dan toch een boek in het Nederlands gaan lezen en het talent van hier ontdekken.

Er zijn een aantal specifieke literaire boekenfestivals of events: Crossing Border, FAAR, Crime Night, Grafixx op zijn manier. Die hebben allemaal duidelijk een eigen insteek. Boektopia blijft eigenlijk dan toch een algemene, of zie ik dat toch nog verkeerd?

Onze visie is dat we geen niche kiezen, maar dat we echt kiezen voor breedheid en toegankelijkheid. Je vindt evengoed poëzie, literaire fictie en non-fictie bij ons, ook in het podiumprogramma. Specifieke lezers, maar evengoed ouders of grootouders met kinderen die verschillende dingen naast en met elkaar kunnen ontdekken. Zowel wat ze kenden als nieuwe genres.

Ik denk dat er plaats moet zijn voor de mensen die echte fans zijn van een bepaald genre. Het is fantastisch dat daar evenementen voor zijn, waarbij je dan ook echt in de diepte kunt gaan en je helemaal onderdompelen. Terwijl er ook echt een plaats is voor een massa-event als Boektopia, net om heel veel mensen te bereiken. En soms mag dat misschien eerder een proevertje zijn van een genre dan een heel groot specifiek bad.

Door fysiek naar een boekhandel of naar een plaats zoals Boektopia te gaan, kom je andere dingen tegen, omdat je rondkijkt en je ziet bijvoorbeeld “Getipt door Ruth Joos”, interessant, ik ga eens gaan kijken. Hierdoor kom je in aanraking met iets dat je anders niet zou meepakken.

Zijn er voorbeelden of vergelijkbare boekenevenementen die je inspireren? In het buitenland? Of zijn wij er vrij uniek in?

Je hebt zeker boekenbeurzen, internationaal. Je hebt natuurlijk de vakbeurzen, zoals Frankfurt, maar dat is meer B2B (Business to Business, n.v.d.r.). Ik ben vorig jaar naar Bokmässan geweest, in Göteborg Zweden. Dat is wel echt naar consumenten gericht. Een klassieke beursopzet met elk een eigen stand. Maar wat ik daar wel heel indrukwekkend vond was de hoeveelheid podiumprogramma's. Een veelvoud per dag van wat wij hebben. En al die zalen zaten altijd vol. Ik heb ik me laten vertellen dat dat ook echt zo in de Zweedse cultuur zit om naar debatten en gesprekken te gaan. Wij zien dat ook wel groeien, maar ik vond dat heel cool om te zien hoe dat daar echt helemaal ingebed is.

Leipzig?

Ja, staat op mijn lijstje om naartoe te gaan, maar nog niet geweest.

Off-print? Die richten zich wel op een niche van zines en vooral illustratieve publicaties in beperkte oplagen. Die hebben een beurs in Parijs en in Londen. Heeft dat mogelijks ook een plaats op Boektopia? Misschien is dat een extra troef.

Dat is zeker waar. Dat is één van die dingen waaraan ik al heb gedacht, maar er gewoon nog niet ben aan toegekomen om het verder te gaan onderzoeken. Ik kan me zeker voorstellen dat het een plaats zou kunnen krijgen.

Wat we ook niet mogen vergeten, naast Boektopia Kortrijk en Antwerpen, is Boektopia op toer. Hoe moeten we daarnaar kijken? Iets dat altijd meer gaat groeien?

“Op toer” is inhoudelijk iets anders dan Boektopia. Een soort sub-selectie van Boektopia, omdat de focus hier toch eerder literair is. Het is een manier om de olievlek van Boektopia uit te breiden, en via een aantal satellietplekken te verspreiden om nog meer mensen met literatuur in contact te brengen. En dat dan voornamelijk op avonden en weekends.

Van de 13 centrumsteden, als ik me niet vergis, doen er momenteel 7 mee, dus er zijn nog uitbreidingsmogelijkheden. In absolute aantallen gaat dat niet de grootste groei zijn. In absolute aantallen denk ik dat de combinatie Kortrijk-Antwerpen het grootste groeiverhaal gaat zijn.

Ik doe hier zeker nog graag een oproep aan ouders en grootouders: ook als je zelf niet zo’n grote lezer bent: doe uw (klein)kinderen een cadeau voor het leven: lezen/boeken! (lacht) Ga op ontdekkingstocht, stap in de beleving en de verbeelding! Lees voor en laat ons ook onder elkaar leestips delen. Voor ons en voor onze kinderen.

Boektopia – Hét boekenevent van Vlaanderen - Boektopia

• Boektopia Antwerpen: 10 tot en met 15 november, Antwerp Expo.