Frankrijk april 1940 – dreigende oorlog, vluchtelingen, chaos

Als in 1940 de oorlog uitbreekt is dit voor alle Fransen een verwarrende en onzeker tijd. Pierre Lemaitre beschrijft hoe een soldaat, een serveerster en een politieman reageren op deze situatie.

Het verhaal begin in april 1940, als de oorlogsdreiging reëel is maar niemand weet wanneer of waar de Duitsers zullen aanvallen en eindigt in juni bij de capitulatie van Frankrijk, een periode van amper 3 maanden dus. Lemaitre verwerkt heel wat historische gebeurtenissen in zijn verhaal, maar het is geen historische roman. De schrijver wil in de eerste plaats het verhaal vertellen hoe enkele gewone mensen proberen te overleven in deze uitzonderlijke situatie.

Er zijn vier verhaallijnen en het boek is geschreven in korte hoofdstukken waardoor er vaart in het verhaal zit, maar omdat de verhaallijnen niet verweven zijn, is het soms even onduidelijk. De personages zijn geloofwaardig, de historische feiten bekend, en Lemaitre is een goede verteller, zodat het boek erg vlot leest.

Er is Louisa, een dertigjarige serveerster in een restaurant, die graag moeder zou worden maar onvruchtbaar is. Er is soldaat Gabriel, iemand die zijn taak ernstig neemt en bijna naïef eerlijk is en zijn collega Raoul, een sjoemelaar, een intrigant en een dief. Er is Valentine, een beroepsoplichter die de rol kan spelen van een een arts, een persvoorlichter of een priester, steeds met verve. Er is Fernand, lid van de mobiele brigade, die er niet gerust in is en zijn vrouw uit Parijs laat vluchten.

Lemaitre weeft wat romantische dingen door zijn verhaal, wat maatschappijkritische noten, is cynisch wat betreft de voorlichting aan de bevolking door de regering en de legerleiding en stelt dat de mensen in de eerste plaats probeerden te overleven. En hiervoor stelt Lemaitre, waren er zeker mensen nodig die hun taak ernstig namen, maar waren er ook mensen nodig die de regels “soepel” hanteerden. Ze krijgen zijn zegen, zolang het niet enkel om het eigen gewin gaat. De militair die geen empathie vertoont wordt veroordeeld, de oplichter die meestal enkel aan zichzelf denkt doet soms wonderen. Goed of slecht zijn relatieve begrippen in deze chaos stelt hij.

Dit boek blijkt het sluitstuk van een trilogie te zijn, die echter perfect afzonderlijk kunnen gelezen worden. Ik heb genoten van dit boek, waarbij “gewone” mensen eens centraal stonden in deze oorlogssituatie met hun leed, hun bekommernissen en hun ellende. Sommige stukken waren wat té dramatisch voor mij, wat volstrekt onnodig was volgens mij, maar ik wil u desondanks dit boek van harte aanbevelen.