Vat hen bij de horens! Moya De Feyter in gesprek met Hans Depelchin (“De Rode Koe”) (Bib De poort 26/5)
door Tony Vanderheyden
Twee bijzondere schrijvers gaan in gesprek: Hans Depelchin die recent met zijn roman "De Rode Koe" de shortlist van De Boon haalde wordt geïnterviewd door de al even veelzijdige Moya De Feyter.
Wie twee boeiende ruimdenkende schrijvers wil ontmoeten: de deur van Bib De Poort gaat op 26/5 voor u open.
Hans Depelchin is schrijver, speler, presentator, docent en journalist. Hij beweegt zich tussen de kunsten, opera, dans, poëzie, literatuur en hij reflecteert over de wereld. Dat is erg veelzijdig, en die veelzijdigheid vind je ook terug in zijn roman ‘De Rode Koe’. Die roman haalde de shortlist van De Boon. Hans, hoe doe je dat, hoe ga je om met die veelzijdigheid?
Hans Depelchin: Ik vind het leuk om al die paden te bewandelen omdat ik erg geïnteresseerd ben in de kunsten, en er ook op de hoogte van wil zijn omdat ik lesgeef. Ik wil voor mijn lespraktijk zoveel mogelijk dingen proeven en leren kennen. Dat gaat van populaire cultuur tot de zogenaamde hogere cultuur. Ik heb bijvoorbeeld een paar keer gewerkt voor de opera, namelijk inleidingen verzorgd voor het Ballet van Vlaanderen. Dat brengt mij in een heel andere wereld, de wereld van dans, van klassieke muziek, waar ik geen achtergrond in heb, maar waar ik het wel heel prikkelend van vind om daar toch in te duiken en er iets over te zeggen. Dus aan de ene kant is het een verrijking voor mezelf en aan de andere kant draagt het bij aan mijn lespraktijk. En het is onvermijdelijk, denk ik, dat die verscheidenheid vervolgens ook in mijn boeken terechtkomt.
Die gelaagdheid valt op. Zo vond ik bij het lezen van “De Rode Koe” dat sommige alinea’s bijna een op zich zelf staand kort verhaal konden zijn.
Dat is misschien wel zo. Mijn grootste werk bij het schrijven is net dat: van veel naar minder te gaan. Dat kan zich dan in zo’n alinea vertalen. Ik probeer nu omgekeerd te werken, dus op voorhand meer structuur, een duidelijk plan en dat uitwerken. Maar meestal, of tot nu toe, heb ik altijd gewerkt vanuit die veelheid, die er is door breed geïnspireerd te zijn, door veel te lezen, door veel te kijken en door veel te luisteren. Ik begin dan gewoon en dan duikt heel die verscheidenheid op. Om vervolgens te downsizen en er een geheel van maken.
“Niets bestaat dat niet iets anders aanraakt”, schreef Jeroen Brouwers. Dat is dan ook wel iets dat jij kunt volgen wellicht.
Ja, ik heb dat heel vaak in mijn schrijfprocessen. Zo herinner ik me dat ik voor De Rode Koe in Noorwegen was voor mijn onderzoek. In het hotel was ik met bepaalde thema's bezig, met bepaalde symbolen, was ik bepaalde personages aan het uitwerken. En dan begint dat wat ik knetteren noem, dan staat er een soort van elektriciteit op. Alles staat onder spanning en is aan het gebeuren, dan voelt dat inderdaad dat alles met alles te maken heeft. En dat is voor mij wel echt de magie van het schrijven. Dat is het allerleukste.
Zit daar volgens jou ook de kracht van De Rode Koe in? Waarmee je een breed gamma lezers bereikt. Sommigen houden vooral van het verhaal, sommigen herkennen zich in een uitweiding, anderen in een andere laag?
Ja, ik denk het wel. Ik heb bijvoorbeeld ook heel bewust die vorm van detective er ingezet. Om zo ook de lezer te verleiden en een soort spanning op te bouwen.
Want ik geloof wel, en ik laat het bij de lezer of dat gelukt is of niet, dat je op een bepaalde manier de lezer moet binnentrekken.
Dat het gelukt is, daar moeten we niet over twijfelen. Het feit ook dat je die shortlist bereikt van de boon, dan ben je toch al een hele filter doorgegaan. Vind je het dan nog altijd leuk om over De Rode Koe of Weekdier te spreken? Want dat werk ligt ondertussen toch al een tijdje achter je?
Ja, ik merk wel dat mijn verhouding tot het boek en de thema's soms evolueren. Ik geloof ook dat een boek nooit 100% klaar is. Als ik over sommige dingen praat, of ik lees fragmenten voor als ik ga optreden, dan kan ik nog wel soms denken van, ah ja, dat had ik ook anders kunnen doen. Of ik verschuif iets. Dus het blijft in beweging.
Ik ben met andere dingen bezig en dan voelt het wel soms wel een beetje als praten over een herinnering. Maar ja, als mens praten we constant over dingen die we hebben meegemaakt. Ik heb die mensen, die personages, leren kennen, ik heb die zelf bedacht, maar ik ben daar ook mee op stap geweest. Ik ben in Noorwegen geweest, in Duitsland geweest, in Italië. En zij waren de hele tijd bij mij.
Ik voel ook dat in het werk waar ik nu mee bezig ben, thema’s uit De Rode Koe doorwerken. Ik blijf verder onderzoeken. En in die zin is het praten over het vorige werk toch ook praten over het huidige werk.
Dirk Leyman schreef in De Morgen over De Rode Koe dat het bijna een on-Vlaamse ambitie uitstraalde. Volg je hem, vind je dat ook? Hoe zie je dat?
Ik vond dat een compliment en ik denk dat je ambitieus mag zijn. Iets dat te ambitieus, dat heeft dan weer een negatieve bijklank. Ik ben ambitieus in de zin dat ik wel geloof in wat ik kan.
Iets heel anders wat je ook kan is mooie woorden en verwoordingen gebruiken. Een woord dat mij opviel omdat ik het een paar keer tegenkwam: 'wolk'... Ik vond dat wel leuk, een woord waar je veel mee kunt, letterlijk en figuurlijk. Ben je je bewust van welke woorden je meer of minder gebruikt of zijn er woorden die je graag gebruikt?
Interessant dat je dat zegt, want ik heb dat niet bewust gedaan. Dat is dan blijkbaar een beeld waar ik dan vaak bij uitkom. 'Wolk' vind ik inderdaad wel een mooi woord, en mooie woorden probeer ik wel te onthouden.
Onlangs kwam ik bij het woord 'zwamvlok', vond ik ook mooi met die m en die a en die o. Misschien heeft het bij het woord 'wolk' wel te maken met het feit dat dat woord mooi past bij de vorm. Wolk, dat wollige, het ronde. Maar ja, ik ben wel een dichter...en die zijn tamelijk minutieus met woorden en klanken en ritme bezig.
Ik las dat De Rode Koe ook naar het Albanees vertaald wordt, zijn er nog andere vertalingen? En hoe voelt dat, als je je werk moet loslaten in zo’n taal, iemand anders die uw woorden gaat kiezen?
Voorlopig is dat de enige vertaling, en ik heb meteen gezegd tegen de uitgeverij dat ik beschikbaar ben voor de vertaler. Het is een soort van, oh wauw, iemand gaat dat overzetten naar iets anders. Dat is zeker een soort controle loslaten. Ik vertrouw daarin ook de uitgeverij.
Toen ik het nieuws hoorde, was ik ook meteen getriggerd naar wat maakte dat dit door een Albanese uitgever opgepikt wordt. Is er dan iets in de thema's of iets in de inhoud van het boek dat hen heeft warmgemaakt? Is er iets in die cultuur of iets in die politiek? Dat weet ik niet, dus daar kan ik alleen maar over speculeren.
Wat triggert jou? Wat lees je zelf nu en welk boek/boeken wil je graag tippen naar de lezers van AntwerpenLeest?
Ik lees altijd heel veel dingen door elkaar. Ik combineer vaak een theoretisch, een essayistisch boek, met iets van poëzie. Momenteel ben ik geen poëzie aan het lezen, maar het laatste poëtische boek dat ik heb gelezen is dat van Moya De Feyter, ‘Een Heel Dun Laagje’, over het verschijnsel ‘licht’. Dat vond ik echt prachtig. Hoe ze met haar materiaal daar zo heel dicht opzit. Heel inspirerend. Als ik haar lees, wil ik ook meer poëzie schrijven, maar het is geen zuivere dichtbundel, het is eerder genre-overstijgend.
Mijn grootste bewondering gaat wellicht uit naar Olga Tokarczuk.
Ik kijk daar enorm naar op, naar alles wat die heeft gemaakt. Ook haar essays over het schrijverschap. Ik voel me daar erg mee verbonden, op een poëticale manier, maar ook qua visie.
En Anjet Daanje.
Dat is echt ongelofelijk. Ik heb nog nooit zo'n roman gelezen. ‘Het lied van ooievaar en dromedaris’
Ik dacht achteraf, hoe? Hoe heb je dat gedaan? Dat is niet te doen eigenlijk.
Dat is pas ambitieus.
Laat de gelegenheid niet voorbijgaan om twee inspirerende schrijvers in gesprek te zien gaan, er zijn nog enkele plaatsen.
Je krijgt zeker zin om hun werk te gaan lezen, misschien krijg je wel zin om te gaan schijven, alleszins ga je een fijne avond tegemoet.
