Historische satire

Eigenlijk had ik dit boek uit 2021 liever in het Engels gelezen, maar ik kwam het toevallig tegen in de bib en de titel intrigeerde me. Het is een satirische mengeling van historische feiten en fictie. Cohen won er o.a. de Pulitzer Prize mee.

Eerst maken we kennis met de fictieve Ruben Blum, een professor Amerikaanse economische geschiedenis aan een kleinere universiteit ergens in de staat New York. We zijn in het jaar 1959 en hij is er de eerste docent van Joodse origine. Dat laat men hem voelen door een onderhuidse neerbuigende en hooghartige bejegening, alsof ze hem als curiositeit bestuderen. Hij en vooral zijn vrouw en dochter proberen hun Joods-zijn zoveel mogelijk te wissen. (Heden is dat gedateerd en helemaal anders.) De hilariteit eigen aan de stijl van deze roman blijkt alvast uit deze pogingen, b.v. hoe hun dochter kost wat kost haar neus wil laten verkleinen. Dit alles wordt doorspekt met redelijk lange uiteenzettingen over het revisionistisch zionisme van historische figuren zoals o.a. Ze'ev Jabotinski.

En dan in de helft van het boek ongeveer evolueert het verhaal naar een climax wanneer Blum een opdracht volbrengt in de sollicitatiecommissie voor het evalueren van een mede-Joodse kandidaat. Deze heeft als specialiteit de 15de-eeuwse Spaanse inquisitie waarin de bekeerde Joden (conversos en/of marranos) toch vervolgd werden op raciale, dus niet op godsdienstige grond. Diens theorie is dat er een directe link is met het zionisme nu. Deze geleerde blijkt niemand minder te zijn dan de historische Benzion Netanyahu, vader van...

Met zijn vrouw Tzila en zijn 3 zonen Jonathan, Benjamin (Bibi) en Iddo dringt hij zich ten huize van Blum op, slaagt erin zich er te nestelen, waarop ze als echte 'yahoos' de boel op stelten zetten, en wat volgt grenst aan het absurde, bijna slapstick.

Ik lees het als een soort deconstructie van de American academic Jew, hier stereotype rechtse alles ontziende zionisten, niet te veralgemenen want ik heb er tijdens mijn verblijven aan 3 grote Amerikaanse universiteiten ook vele andere ontmoet. Misschien daarom de satirische keuze van Cohen voor een kleine onbeduidende universiteit. In elk geval werpt deze roman een relevant licht op Bibi.