André Oyen
Leestip van André Oyen
Via papier de wereld rondreizen.

Afscheid van een turbulent maar rijk leven

19 juni 2020

"We waren, zoals ze zei, uitersten die naar elkaar trokken als de naalden van een kompas. Zij had een grote mond, ik verzonk in zwijgen of staarde naar een onduidelijk punt in de verte, zij schreeuwde haar woede uit, ik suste. We waren wereldverbeteraars, zij in daden, ik in dromen.""

Elisabeth Marain schreef klassiekers als 'Het tranenmeer' (1979) en 'Rosalie Niemand' (1988). 'De laatste vlucht naar Havana', het non-fictie verhaal van een intense vriendschap. Mireille Cottenjé (1933-2006) was een gevierd feministe avant la lettre, die in haar autobiografische romans scherp uithaalde naar de onevenwichtige positie van de vrouw binnen het huwelijk. Ze schreef met ‘het hart op de tong’, haar pen was haar ‘beste psychiater’. Louter fictie schrijven kon ze niet. Haar bekendste werken zijn wellicht Eeuwige zomer, waarin ze verslag deed van haar korte maar heftige relatie met Jef Geeraerts, met wie ze een reis naar Lapland ondernam, De verkeerde minnaar, Muren doorbreken en Lava. Alle niets verhullende romans ten spijt, ontbreekt Mireille Cottenjé in elk modern literatuuroverzicht en het zou heel mooi zijn moest zich hier een Rosalie Niemand-effect voordoen. Het zou een schitterend eerbetoon zijn aan twee grote schrijfsters die een heel emanciperend effect op de samenleving gehad hebben. Ruim twaalf jaar heeft Elisabeth Marain gewacht om haar herinneringen aan haar vriendin en schrijfster Mireille Cottenjé neer te schrijven. Cottenjé en Marain, get zijn twee personen uit totaal andere werelden met verschillende karakters, die over alles heen elkaar hebben gevonden. Mireille, Mirij in het boek, rebels, vrijgevochten en nooit om een boude uitspraak verlegen. Liz, de ik-verteller, een zorgzame moeder en kwetsbaar na de plotselinge dood van haar man. Na een eerste, vrij schuchtere ontmoeting leren ze elkaar gaandeweg beter kennen, consolideren ze hun vriendschap, reizen ze naar diverse exotische bestemmingen en lopen ze zelfs mee in vredesbetogingen. Het heeft twaalf jaar geduurd eer Elisabeth dit boek heeft kunnen afmaken, want zo lang heeft ze niet gewacht om aan het schrijven ervan te beginnen. In de loop van de jaren schreef ze een hoop onaffe versies bijeen. Ze vond nooit de geschikte invalshoek, de geschikte stijl en tonaliteit. Want het mocht naar haar gevoel geen dramatisch relaas worden. Er moest ruimte zijn voor luchtig commentaar: op Mireille, op haarzelf, op Fidel Castro die destijds nog volop de plak zwaaide, en op het kapitalisme versus het communisme. En niet in het minst op de Cubanen zelf, met hun overlevingstics enerzijds en hun jaloersmakende levensvreugde anderzijds. Samen met haar vriendin, ging de auteur in 2005 naar Cuba om te vieren dat Mireille genezen is van kanker. Ze genieten van het land, de bevolking, zijn natuur en cultuur, maar toch blijkt het niet de reis te zijn die ze verwacht hadden. Mireilles gezondheid gaat zienderogen achteruit, maar zij doet alsof er niks aan de hand is. Ook klopt het 'romantische beeld' van een communistisch regime dat goed voor zijn mensen zorgt,absoluut niet. Dit laatste ervaren beide vriendinnen als Mireille medische zorg nodig heeft: de bevolking lijdt onder een schrijnend gebrek aan vele zaken op medisch vlak. Toch laten beiden geen kans onverlet om het eiland op alle interessante locaties met een huurauto te verkennen, bij particulieren te logeren en maximaal van de muziek te genieten. Maar wat begon als de zoveelste trektocht, zeker voor Mireille, eindigt in een ware nachtmerrie. De flamboyante, ondernemende Mireille moet noodgedwongen de teugels laten vieren. Haar koppigheid en courage halen het aanvankelijk van haar vermoeidheid. Elisabeth Marain schetst heel indrukwekkend en vol genegenheid de transformatie die zich in 'Mirij' voltrekt. Dat het muzikale, levendige en vaak rumoerige Cuba achtergrond is voor dit pijnlijk gebeuren is voor de zieke, een waardiger manier om afscheid te nemen van een turbulent maar rijk leven.


Synopsis

Verslag van een reis in 2005 naar Cuba van de schrijfster met haar vriendin, de schrijfster Mireille Cottenjé (1933-2006), waarin de vriendschap tussen de twee vrouwen centraal staat.

André Oyen
Leestip van André Oyen
Via papier de wereld rondreizen.

De laatste vlucht naar Havana : het verhaal van een vriendschap
Titel:
De laatste vlucht naar Havana : het verhaal van een vriendschap
Auteur:
Elisabeth Marain
# pagina's:
222 p.
Uitgeverij:
Uitgeverij Balans
ISBN:
9789460038198
Materiaal:
Boek
Onderwerp:
Cuba ; reisverhalen
Doelgroep:
Volwassenen

Gerelateerde leestips