Een inkijk bij de Roma – een volk in beweging

Roma is een verzamelnaam voor verschillende gemeenschappen die onderling soms zeer van elkaar verschillen, maar ze zijn weinig tot niet bekend bij het grote publiek. Met dit boek wil de schrijfster enig inzicht geven wat het inhoudt om Roma te zijn.

In gesprekken met deze mensen was het voor de schrijfster al snel duidelijk dat een thematische benadering erg moeilijk is, gezien de grote diversiteit in afkomst, geschiedenis, religie en cultuur. Daarom koos ze er voor om het boek in te delen in een 100 tal (anonieme) interviews, waarbij telkens iemand zijn/haar verhaal doet.

Sommige interviews zijn kort, sommige vertellen verhalen uit het verleden, sommige verhalen zijn actueel. De gebruikte taal is vlot en eenvoudig, de stijl divers en eerlijk, ook de minder fraaie kanten worden benoemd. Hierdoor is het een vlot lezend werk dat een inzicht geeft in het verleden en de huidige problemen van deze groep. Maar toch blijft het voor mij té fragmentarisch.

Het is een gemeenschap met een leefwijze die gestoeld is op mondelinge overlevering, muziek en hun beslotenheid, waarbij familie en tradities centraal staan. Velen hadden een nomadisch bestaan en leefden van handenarbeid. Daar velen arm waren werd er soms gebedeld, waren er diefstallen. Ze waren veelal kleurig gekleed, hadden hun eigen muziek en uitbundige feesten. Ze leefden en spraken “anders” en werden hierdoor door “de buitenwereld” als “anders” bekeken, zodat ze zich nog meer gingen isoleren. Er was een wederzijds wantrouwen.

Ze werden gemeden door veel mensen en werden vaak aanzien als dieven. In WOII zijn heel wat Roma omgebracht in concentratiekampen. Na de bevrijding werden de joden aanzien als slachtoffers, maar aan Roma bleef een aura van onbetrouwbaarheid hangen, ze waren nergens welkom.

In onze snel veranderende wereld moesten ook Roma zich aanpassen om te kunnen overleven. Ze trekken niet meer rond maar hebben een vaste woonst, hun kinderen gaan naar school en leren er schrijven. Het behouden van hun tradities en hun eigenheid is een moeilijke evenwichtsoefening geworden, mede door de macht van sociale media.

Roma is hierdoor een gemeenschap in beweging, een voor velen onbekende groep mensen die dikwijls moeten opboksen tegen de vooroordelen die tot vandaag nog steeds bestaan, waardoor verschillende Roma-mensen er niet voor durven uitkomen dat ze Roma zijn.

Een boeiende groep mensen die het waard is om te leren kennen. Ik had liever wat meer diepgang gezien, maar dit boek is een eerste aanzet daartoe. Daarom wil ik het u zeer aanbevelen.